Fot. SAFEGE Polska – zmodernizowana linia kolejowa E75, most w Uhowie.

Artykuł ekspercki
Autorzy: Biuro Prasowe i Eksperci SAFEGE

27 września 1825 roku na trasę Stockton–Darlington w Wielkiej Brytanii wyruszył pierwszy pociąg pasażerski. Wydarzenie otworzyło epokę, która zmieniła gospodarki, miasta i sposób podróżowania milionów ludzi. Ta rewolucja trwa do dziś; dwieście lat później, pytanie brzmi: jak Polska - kraj o jednej z największych sieci kolejowych w Europie - wpisuje się w tę globalną rocznicę?

Jubileusz z perspektywą - kolej ma 200 lat

Światowe obchody przypadające na 2025 przypominają, że kolej to nie tylko maszyna parowa z przeszłości. To także cyfrowe systemy zarządzania ruchem, sieci dużych prędkości i intermodalne terminale obsługujące tysiące kontenerów towarowych. Obecnie bardzo istotna jest rola kolei w redukcji negatywnego wpływu innych gałęzi transportu na środowisko poprzez np. zastąpienie transportu drogowego na rzecz kolejowego lub intermodalnego.

Dwusetna rocznica istnienia kolei to okazja, by spojrzeć zarówno w przeszłość, jak i przyszłość tego kluczowego środka transportu. Kolej, która kiedyś zrewolucjonizowała przemieszczanie się ludzi i towarów dziś stanowi fundament nowoczesnej mobilności, również w Polsce, gdzie dynamicznie rozwijane są sieci szybkich połączeń i infrastruktura kolejowa. Przekłada się to na poprawę komfortu podróży oraz ekologiczne korzyści - rozwój kolei wpływa na zmniejszenie zatłoczenia dróg, ograniczenie emisji spalin i zwiększenie dostępności regionów, co sprzyja zrównoważonemu rozwojowi wszystkich sektorów gospodarki i podnosi jakość życia mieszkańców.

200 lat światowej kolei zbiega się ze stuleciem jej istnienia w Polsce: na 16. Międzynarodowych Targach Kolejowych TRAKO 2025 zainaugurowano obchody tego jubileuszu w naszym kraju. Polska kolej od 2 dekad przechodzi ogromną transformację; mamy dziś ponad 19 tysięcy kilometrów linii kolejowych, z czego ponad 12 tysięcy to linie zelektryfikowane. To plasuje nas w ścisłej czołówce europejskiej.

Premier Donald Tusk w tym roku informował o planach inwestycji w kolej sięgających nawet 180 mld zł do roku 2032, a także podawał, że w 2025 roku same inwestycje przekroczą 650 mld zł w całej gospodarce, z dużym udziałem sektora kolejowego. Zwiększenie dostępności transportowej, poprawa bezpieczeństwa ruchu, efektywniejsze zarządzanie infrastrukturą oraz ochrona środowiska to ambitne cele, które realizują polskie inwestycje kolejowe.

Tradycja zasila nowoczesność - kolej w służbie ekologii

Rola kolei w nowoczesnym, niskoemisyjnym transporcie rośnie: kolej odpowiada za zaledwie ok. 0,4% bezpośrednich emisji transportu w Polsce i ok. 0,3–0,4% w UE, a 62,5% polskiej sieci jest już zelektryfikowane (2023). W przeliczeniu na pasażerokilometr kolej emituje kilkukrotnie mniej CO₂ niż transport samochodowy, co potwierdzają analizy EEA (European Environment Agency - Europejska Agencja Środowiska). W przewozach towarów jeden pociąg potrafi zastąpić dziesiątki ciężarówek (Urząd Transportu Kolejowego: ok. 36 dla ładunku 1000 t), ograniczając hałas, spaliny i zużycie paliw oraz wzmacniając rozwój transportu intermodalnego, który w 2024 r. w Polsce urósł o ~13%¹.

Polska kolej intensywnie modernizuje sieć linii, zarówno magistralne, jak i regionalne. SAFEGE Polska uczestniczy w tym procesie jako Inżynier Kontraktu i doradca techniczny, mając w swoim portfolio ponad 2400 km zmodernizowanych odcinków torów. Wśród projektów o strategicznym znaczeniu znajdują się m. in.:

• Rail Baltica (linia kolejowa E75, odcinek Sadowne – Czyżew – Białystok, ok. 70 km) - część transeuropejskiego korytarza TEN-T łączącego Polskę z krajami bałtyckimi. SAFEGE Polska odpowiada za nadzór inwestorski nad modernizacją infrastruktury torowej, trakcyjnej, przejazdów i wiaduktów. Projekt umożliwi prowadzenie pociągów pasażerskich z prędkością do 200 km/h i pełną interoperacyjność z europejskim systemem ETCS.
• Linia kolejowa E20 (Warszawa – Poznań, odcinki Łowicz – Kutno – Konin, ok. 230 km) - główny szlak łączący centrum Polski z zachodnią Europą. Eksperci SAFEGE pełnią funkcję Inżyniera Kontraktu, koordynując prace przy modernizacji układów torowych, systemów sterowania ruchem i obiektów inżynieryjnych. Po zakończeniu inwestycji pociągi osiągną prędkość handlową 160 km/h, a przepustowość szlaku wzrośnie o ponad 30%.
• Linia kolejowa nr 7 (Warszawa – Lublin – Dorohusk, ok. 370 km) - kluczowe połączenie centralno-wschodniej Polski z granicą Unii Europejskiej. SAFEGE Polska prowadzi nadzór nad przebudową stacji, wiaduktów i sieci trakcyjnej, wspierając wdrożenie systemów informacji pasażerskiej oraz rozwiązań zwiększających dostępność dla osób z niepełnosprawnościami.

Te inwestycje pokazują, że modernizacja polskiej sieci kolejowej to nie tylko poprawa prędkości i komfortu podróży, lecz także wzrost bezpieczeństwa, efektywności energetycznej i konkurencyjności transportu szynowego w skali europejskiej.

Modernizacja dworców - od lokalnych po megainwestycje

To, jak pasażerowie oceniają kolej zaczyna się od peronu i holu dworca. Dlatego tak ważny jest Program Inwestycji Dworcowych 2024-2030 (PID), w ramach którego zaplanowano przebudowę i/lub budowę 150 dworców kolejowych w całym kraju. Hasło „ZmieniaMy Dworce” dobrze oddaje ten trend - dworzec przestaje być tylko punktem startu podróży, a staje się miejscem przyjaznym, dostępnym i bezpiecznym. Warto to docenić, ponieważ sprawa dotyczy ogromnej skali; PKP S.A. zarządza dziś blisko 2 000 dworców kolejowych, z czego ponad 500 pełni funkcje pasażerskie.

Skalę zmian dobrze obrazują choćby te inwestycje modernizacji / przebudów:

• Dworzec w Dęblinie - ważny węzeł kolejowy Lubelszczyzny, który zyskał nowoczesne oblicze. Nowy układ przestrzenny, dostosowanie do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, energooszczędne rozwiązania i systemy informacji pasażerskiej pokazują, jak średniej wielkości dworzec może odpowiadać standardom XXI wieku.

• Dworzec w Białymstoku - kompleksowa modernizacja historycznego budynku wraz z nowym układem torowym i systemami informacji pasażerskiej została realizowana w ścisłej współpracy z konserwatorem zabytków.

• Dworzec w Ełku - przebudowano zabytkowy obiekt z lat 80. XIX w., zmodernizowano perony i przejścia podziemne, zwiększono dostępność dla osób z niepełnosprawnościami.
• Dworzec w Kutnie - modernizacja układu funkcjonalnego i infrastruktury pasażerskiej, poprawa komunikacji między strefami oraz wprowadzenie rozwiązań energooszczędnych.

• Dworzec w Tczewie - przebudowa budynku z 1852 roku i dostosowanie go do nowoczesnych standardów z zachowaniem historycznego charakteru elewacji.

• Dworzec w Bolesławcu - modernizacja w ramach Programu Inwestycji Dworcowych, obejmująca odtworzenie oryginalnych detali architektonicznych i m.in. instalację nowoczesnych systemów BMS (Building Management System).

• Dworzec w Kołobrzegu - rozbudowa obiektu o funkcje usługowe i integracja z terminalem autobusowym, poprawiająca komunikację w regionie turystycznym.

Takie realizacje wpisują się w szerszy trend - Polska zmienia swoje dworce, nie tylko największe w metropoliach, ale też te regionalne, które są bramą do bezpiecznego i sprawnego transportu dla wielu pasażerów; w ramach poprzedniego Programu Inwestycji Dworcowych 2016-2023 prace objęły 192 lokalizacje, z czego ponad 100 zostało już udostępnionych podróżnym. Od mniejszych dworców lokalnych przechodzimy do megainwestycji - taką niewątpliwie jest Dworzec Multimodalny Łódź Fabryczna. Jedna z największych inwestycji kolejowych w Polsce ostatnich dekad i zarazem modelowy przykład węzła intermodalnego. Obiekt powstał metodą „cut and cover” - 16,5 metra pod ziemią, w układzie czteropoziomowym, z ośmioma torami i czterema peronami, przygotowanymi pod przyszłe linie dużych prędkości. Jego 65 tys. m² powierzchni mieści nie tylko przestrzeń pasażerską, ale też terminal autobusowy, parkingi i część usługową”. Zastosowano tam nowoczesne systemy BMS, monitoring i systemy informacji pasażerskiej, a zaawansowane przeszklone konstrukcje dachowe zapewniają naturalne doświetlenie przestrzeni. Dworzec stał się symbolem „Nowego Centrum Łodzi” i benchmarkiem dla przyszłych modernizacji dworców w Polsce. Wyznacza nowy poziom - zarówno funkcjonalny, jak i użytkowy w tkance miejskiej. Tego typu przedsięwzięcia otwierają miastom i regionom nowe możliwości; nie tylko łącząc je szybciej z kluczowymi lokalizacjami, ale podnosząc wartość przestrzeni, którą integrują. Nad tym przedsięwzięciem na niespotykaną dotąd skalę czuwali eksperci ze strony firmy konsultingowej SAFEGE Polska.

Kolej nie tylko pasażerska - rola terminali w płynnym działaniu gospodarki

Kolejnym filarem rozwoju jest transport towarowy. Polska, położona na styku głównych szlaków handlowych Europy i Azji, inwestuje nie tylko w tory i dworce, ale też w terminale intermodalne. Duże znaczenie mają tu prywatne inwestycje, które uzupełniają publiczną sieć. Dobrym przykładem jest terminal ADAMPOL w Małaszewiczach - prywatna inwestycja współfinansowana z KPO, zrealizowana przy wsparciu SAFEGE Polska jako Inżyniera Kontraktu. Rozbudowa placu składowego, infrastruktury torowej i systemów odpraw celnych zwiększa przepustowość przejścia granicznego na wschodzie Polski. To rozwiązanie nie tylko dla operatorów kolejowych, ale też dla całej gospodarki - szybsza obsługa pociągów i kontenerów oznacza krótszy czas transportu i niższe koszty.

Polska na tle globalnych trendów

200 lat po pierwszym przejeździe w Wielkiej Brytanii świat kolejowy kieruje się ku dwóm priorytetom: cyfryzacji i dekarbonizacji. W Polsce oba kierunki są obecne i dynamicznie się rozwijają.

• Cyfryzacja i bezpieczeństwo - PLK realizują wieloetapowy projekt „Digitalizacja infrastruktury kolejowej” finansowany z KPO. Obejmuje on instalację nowoczesnych urządzeń srk (sterowania ruchem kolejowym), centralizację sterowania i wdrożenie systemów ETCS (European Train Control System), które zapewnią interoperacyjność z siecią europejską i podniosą bezpieczeństwo.
• Dekarbonizacja - Polska ma jedną z największych w UE sieci linii zelektryfikowanych i stale zwiększa ich udział. To oznacza mniejsze emisje CO₂, niższe koszty energii i lepszą konkurencyjność wobec transportu drogowego oraz mniejszy wpływ na środowisko.
• Programy propasażerskie - modernizacje przejazdów kolejowych, systemy informacji pasażerskiej w aglomeracjach, nowoczesne i przystępne dworce / przystanki i rewitalizacje lokalnych tras to działania, które wprost przekładają się na bezpieczeństwo, dostępność i konkurencyjność podróży kolejowych.

Lekcja z 200 lat kolei

Jubileusz 200-lecia kolei to dobry moment, by spojrzeć w przyszłość. Historia uczy, że siła kolei tkwi w tym, jak łączy wielkie wizje z codziennymi potrzebami. Polska, modernizując linie, dworce i terminale podąża tą drogą; to kierunek słuszny i wyróżniający nasz kraj w erze transformacji energetycznej.

Inwestycje w dworce, rozbudowy terminali czy modernizacje linii z udziałem SAFEGE Polska pokazują, że zmiany dzieją się na naszych oczach. Buduje to zaufanie pasażerów i konkurencyjność gospodarki - fundamenty na kolejne dekady, podobnie jak dwieście lat temu parowóz Locomotion No. 1 był symbolem nowej ery transportu.

Jasna wizja kolei

„Kolej odgrywa kluczową rolę w gamie transportu efektywnego i ekologicznego. Inwestycje w kolej są inwestycjami w przyszłość - z uwagi na istotne aspekty tego środka transportu dla prędkości, stabilności, zasięgu i poziomu oddziaływania na środowisko spośród metod transportu.” – komentuje Kamila Leśniewska, Dyrektor Działu Nadzory - Transport z firmy konsultingowej SAFEGE Polska.

Polska szykuje się do budowy linii dużych prędkości (CPK - Warszawa-Łódź-Poznań / Wrocław), która w ciągu dekady skróci podróże między głównymi aglomeracjami o połowę. Więcej pasażerów w pociągach to mniej samochodów na drogach oraz redukcja emisji CO₂ i hałasu.

W marcu 2025 roku Urząd Transportu Kolejowego poinformował o bardzo dobrych wynikach punktualności kolei i rekordowej liczbie pasażerów w IV kwartale 2024 roku². Liczne atuty, szeroka sieć, lepsza dostępność czy modernizacje przyciągają Polaków do kolei.

Dziękujemy za uwagę i czas.

Artykuł napisali Eksperci SAFEGE S.A.S. Oddział w Polsce, więcej o autorach opracowania:

SUEZ Consulting Polska (SAFEGE Polska) to specjaliści w każdej dziedzinie inżynierii. Firma działa na rzecz sektora publicznego, firm komercyjnych i przemysłu. Jest liderem rynku inżynieryjnego i konsultingowego, obecnym w Polsce od ponad 30 lat jako część międzynarodowej grupy SUEZ. Oferta SAFEGE to kompleksowa obsługa każdej inwestycji – od due diligence, koncepcji i studiów wykonalności przez projektowanie, doradztwo techniczne, aż po funkcję Inżyniera Kontraktu i Inwestora Zastępczego. Firma doradza przy realizacji inwestycji dotyczących budownictwa przemysłowego, kubaturowego, drogowego, kolejowego, wodno-ściekowego oraz energetycznego, zapewniając:

• dokumentację przedprojektową
• wielobranżowe projektowanie
• pomoc w wyborze wykonawcy robót
• nadzór inwestorski / usługi inwestora zastępczego
• doradztwo i pomoc techniczną w inżynierii budowlanej i środowiskowej

Firma jest obecna w całej Polsce z ponad 20 biurami terenowymi, realizując obecnie ponad 200 inwestycji. SUEZ Consulting Polska (SAFEGE Polska) – kompleksowo, profesjonalnie, lokalnie.

¹ Kolej cicha i bezpieczna, Urząd Transportu Kolejowego, LINK, 23.02.2024.
² Rekordowa liczba pasażerów i bardzo dobre wyniki punktualności kolei w IV kwartale 2024 r.; Urząd Transportu Kolejowego, LINK, 11.03.2025.