Branża HVAC posługuje się wieloma technicznymi nazwami, które mogą być niezrozumiałe dla osób nieposiadających doświadczenia w instalacjach sanitarnych. Stworzyliśmy zatem krótki słownik trudniejszych pojęć z branży sanitarnej, które coraz częściej pojawiają się w codziennym języku i w mediach. 

Skrótowce w branży instalacji sanitarnych

Specjaliści branży instalacji sanitarnych często posługują się akronimami, czyli słowami utworzonymi z pierwszych liter wyrazów tworzących jedno wyrażenie. Oto kilka najbardziej popularnych skrótowców:

HVAC

HVAC to akronim powstały od angielskich nazw Heating (ogrzewanie), Ventilation (wentylacja), Air Conditioning (klimatyzacja). Nazwa ta jest używana zarówno w odniesieniu do branży budowlanej zajmującej się instalacjami sanitarnymi, jak i fachowców pracujących w tym sektorze (np. inżynier HVAC, serwisant HVAC).  Oprócz HVAC stosuje się takie nazwy jak:

• HVACR lub HVAC&R, gdzie litera R oznacza najczęściej refrigeration, czyli chłodzenie lub ewentualnie recuperation (rekuperacja). 
• HVACRI lub HVAC-R&I, gdzie litera I oznacza insulation, czyli izolację termiczną budynków. 

Polskim odpowiednikiem tej nazwy jest COWiG - ciepłownictwo, ogrzewnictwo, wentylacja i gazownictwo.

BMS

Skrót BMS pochodzi od angielskich słów Building Management System i oznacza centralny system odpowiedzialny za zarządzanie instalacjami technicznymi w budynku. Można to porównać do mózgu, który kontroluje funkcjonowanie pozostałych układów w organizmie, np. układu krążenia, oddechowego czy pokarmowego. System BMS monitoruje pracę zintegrowanych urządzeń, w razie potrzeby informuje o błędach i awariach, a także pozwala na sterowanie instalacjami z jednego miejsca. System ten może odpowiadać za oszczędne i efektywne działanie:

• oświetlenia,
• rozdzielni elektrycznych,
• wentylacji,
• ogrzewania,
• klimatyzacji,
• oraz innych instalacji w budynku. 

COP

Akronim COP (z ang. Coefficient of Performance) to współczynnik określający wydajność energetyczną urządzenia, stosowany m.in. przy pompach ciepła. Parametr ten mówi nam, ile energii cieplnej wyprodukuje urządzenie przy zużyciu jednej jednostki energii elektrycznej. Na przykład pompa ciepła o współczynniku COP = 4 wyprodukuje 4 kWh energii cieplnej, zużywając 1 kWh energii elektrycznej. Im wyższy COP, tym bardziej oszczędne urządzenie (i niższe rachunki za prąd). Wartość tego parametru jest uzależniona od warunków pracy urządzenia, czyli na przykład temperatury powietrza zewnętrznego i temperatury zasilania instalacji grzewczej.

SCOP

SCOP to współczynnik COP w odniesieniu sezonowym (Seasonal Coefficient of Performance). Określa on zużycie energii elektrycznej przez urządzenie w trakcie całego sezonu grzewczego. Jest to wartość uśredniona, uwzględniająca zmienne warunki pracy urządzenia w danym okresie. Parametr ten jest bardziej miarodajny niż COP, który mówi nam jedynie o sprawności urządzenia w ściśle określonych warunkach.

OZE

Skrót OZE, czyli Odnawialne Źródła Energii, jest powszechnie znany także wśród osób niezwiązanych z branżą HVAC. Co dokładnie kryje się pod tym pojęciem? Otóż są to naturalne zasoby stanowiące źródło energii, które po wykorzystaniu szybko się odnawiają i w związku z tym praktycznie nie ulegają wyczerpaniu. Mogą zatem stanowić rozwiązanie zastępcze dla źródeł energii występujących w ograniczonych ilościach, np. węgla, ropy naftowej czy gazu. Do OZE zaliczamy między innymi:

• światło słoneczne, 
• wiatr,
• wodę,
• biomasę,
• energię wnętrza ziemi. 

Na czym polega kogeneracja?

Pod tym pojęciem należy rozumieć połączoną produkcję energii elektrycznej i cieplnej w jednym układzie (jednostce kogeneracyjnej). Urządzenie produkuje prąd, a z powstałego podczas tego procesu ciepła wytwarza energię potrzebną do ogrzewania pomieszczeń lub wody użytkowej. Jest to przyszłościowa i oszczędna technologia, ponieważ kogeneracja ogranicza straty energii i wykorzystuje znacznie mniej paliwa do wytworzenia energii elektrycznej i cieplnej. 

Czym jest rekuperacja?

Rekuperacja to proces odzyskiwania energii cieplnej, który wykorzystuje się w wentylacji mechanicznej. Centrala wentylacyjna wyposażona w wymiennik ciepła (rekuperator) najpierw pobiera ciepło z powietrza usuwanego z budynku, a następnie wykorzystuje tę energię do ogrzania świeżego powietrza dostarczanego z zewnątrz. Można w ten sposób uniknąć strat ciepła, do których dochodzi przy wentylacji mechanicznej, która wymaga rozszczelnienia okien w celu wytworzenia prawidłowego obiegu powietrza. 

Co to jest czynnik chłodniczy?

Czynnik chłodniczy to substancja, która pobiera ciepło z otoczenia i przenosi je w inne miejsce. Podczas transmisji ciepła czynnik chłodniczy zmienia ciśnienie, temperaturę i stan skupienia (np. z fazy ciekłej do gazu i na odwrót), co zachodzi przy udziale sprężarki i zaworu rozprężnego. Niestety niektóre czynniki chłodnicze (np. R124a, R404a, R22) mają wysoki potencjał tworzenia efektu cieplarnianego (GWP) lub przyczyniają się do niszczenia warstwy ozonowej. W związku z tym są całkowicie zakazane lub stopniowo wycofywane i zastępuje się je czynnikami mniej inwazyjnymi dla środowiska (np. R32, R290). 

Czym są wymienniki ciepła?

Wymienniki ciepła to powszechnie stosowane urządzenia, występujące między innymi w instalacjach centralnego ogrzewania, wentylacji z odzyskiem ciepła, instalacjach ciepłej wody użytkowej, a także w chłodnicach samochodowych. Wymiennik ciepła umożliwia transfer energii cieplnej pomiędzy mediami (np. płynami) o różnych temperaturach, bez łączenia ich ze sobą. Można to porównać do trzymania kubka ze świeżo zaparzoną herbatą, gdzie możemy ogrzać nasze dłonie bez wkładania ich do gorącego płynu.

Jak działa sprężarka inwerterowa?

Sprężarka (kompresor) to urządzenie mechaniczne, które zmniejsza objętość gazu, co powoduje zwiększenie jego ciśnienia i temperatury. Urządzenie to jest stosowane m.in. w pompach ciepła, lodówkach i klimatyzatorach, gdzie odpowiada za wymuszenie obiegu czynnika chłodniczego. W sprężarkach inwerterowych prędkość sprężania jest płynnie regulowana w zależności od zapotrzebowania, co zapewnia mniejsze straty energii, bardziej stabilną pracę oraz dłuższą żywotność kompresora.

Co to jest spręż dyspozycyjny?

Spręż dyspozycyjny to parametr stosowany w centralach wentylacyjnych w instalacjach wentylacji mechanicznej. Określa on siłę, z jaką wentylator może wdmuchiwać powietrze przez kanały wentylacyjne. Im większy spręż, tym większe możliwości „wepchnięcia” w rurę większej ilości powietrza. To właśnie między innymi od sprężu zależy zdolność instalacji do sprawnej wymiany powietrza w budynku.